“Peki sosyal medyanın sahibi kim?”

Kurumlar bunca yatırım yapmasına rağmen müşterileri ile doğru iletişim kurabiliyor mu? Blogları, web sitelerini, advergameleri nasıl kontrol ediyor, bu ilişkileri nasıl kuruyor, nasıl sürdürüyor?

Sosyal medyanın sahibi kurumlar mı? Tüketiciler mi?

Geçmiş: Kontrol eden pazarlama

Geçmişte, pazarlama daha kontrollü, daha kontrol edici konumdaydı ve iletişimini tek taraflı şekilde reklam ve basın bültenleriyle yapıyordu ve bu çok da güvenli bulunuyordu.İletişim tek taraflıydı ve kontrol edilebilirdi.

İnternetin geleneksel pazarlama ve pazar yeri anlayışını tamamen bitireceğini öngören 95 tezden oluşan “Cluetrain” ve blogların pazarlama anlayışını nasıl değiştirdiğini anlatan “Naked Conversations” bu hikayenin değişmeden önceki halini de çok iyi anlatır.Mutlaka okuyun derim.

Bu dönem zarfında, kurumlar tarafında çalışanların müşteriler ve pazar ile ilişki kurmasını engelleyen, aşılması zor, kalın bir zar tabakası vardı.

Gelecek: Olanak sunan pazarlama

Nancy Bhagat’ın perspektifinden bakınca yepyeni bir pazarlama vizyonu görüyoruz. Pazarlama artık olanak sunar hale geliyor. Bu koyu, aşılamaz iletişim zarı artık daha saydam, aşılabilir hatta doğru kullanılabilir hale gelmiş ve hızla gelişiyor. Hızla gelişen dünyada internetin yaygınlaşmasıyla sosyal ağlar ciddi bir pazarlama ve iletişim olanağı sağlar oldu. Facebook, Linkedin, Myspace tüm dünyada insanları biraraya toplarken, kurumlara da iletişimde fırsat yarattı. Pazarlama departmanı kurum içerisinde diğer bölümleri eğiten, sosyal ağlarla bağlayan, müşterilerle iletişim kurmasını sağlayan ve buna olanaklar yaratan lider departman haline geldi.

Türlü Zorluklar

Tabi ki tüm bunlar olurken türlü zorluklar da çıkıyor. Gerçek dünya, anlık cevaplamalar, gerçek tüketiciler… Pazarlama departmanlarının buna göre kendini şekillemesi ve yeni pazarlama stiline de hakim olması gerekiyor. Tabi ki güç tamamen kullanıcıya geçmedi hala ama pazarlamacılar artık daha çok olanak sunan ve akabinde de katılım sağlayan durumunda olacak. Belki bazı ataletli kurumlar için bu zor olacak ama bunu yapabilen tüketiciyle aynı olmasa da benzer dili konuşan, onları anlayan, onlara olanak sunan, onları sürecin içine sokan kurumlar daha başarılı olacak.

MPR’ı anlayabilmek için öncelikle kısaca Halkla İlişkiler – PR hakkında bilgi verelim.

Halkla İlişkiler için “Belirlenmiş hedef kitleleri etkilemek için hazırlanmış planlı, inandırıcı, bir iletişim çabasıdır.” ya da

Halkla İlişkiler "Davranışlarımızın, söylediklerimizin ve başkalarının hakkımızda söylediklerinin sonuçları ile, yani "itibarımız" ile ilgili bir uzmanlık alanıdır. Halkla İlişkiler çalışmalarının amacı itibarı korumak, desteklemek, artırmak ve düşünce, davranış biçimlerine etki edebilmektir." diyebiliriz.

Uluslararası Halkla İlişkiler Derneği’nin yaptığı tanıma göre ise halkla ilişkiler, “Bir girişimin kamu ya da özel sektörde faaliyet gösteren bir kuruluşun temasta bulunduğu ya da bulanabileceği kesimlerin anlayış, sempati, ve elde etmek ve devam ettirmek için yaptığı sürekli ve örgütlü bir yönetim görevidir.” şeklinde tanımlanmaktadır.

Bu tanımların hepsi doğru tanımlar…Bugün ise Halkla İlişkiler sadece halkla ile işletme arasında kurulan doğru iletişim çabasını değil, işletmenin halka sunduğu ürünler için geliştirdiği iletişimi de kapsar hale geldi ve pazarlamanın içine aktif olarak katıldı.

PR => 1.CPR  2.MPR

MPR => 1.Pro-aktif PR 2.Re-aktif PR

KURUMSAL HALKLA İLİŞKİLER – CPR’ın tanımını kısaca yapıp üzerine çok gitmeyeceğiz.  Asıl konumuz MPR ne de olsa

KURUMSAL HALKLA İLİŞKİLER – CPR, kurum ya da kuruluşun muhatap olduğu ve olacağı bütün hedef kitleler ile ilişkileri düzenleyerek, bu kitlelerin kuruma karşı olan bilgisizliklerini, bilgiye, ilgisizliklerini ilgiye ve de sempatilerini kurumsal kimliğe dönüştürme çabalarının bütünüdür ve faaliyetleri itibariyle de klasik anlamdaki halkla ilişkileri temsil etmektedir.

MPR ise kuruma yönelik olan CPR’ın aksine ürüne yönelik faaliyetleri içermektedir. MPR daha çok pazarlamaya yakındır.

PAZARLAMA YÖNLÜ HALKLA İLİŞKİLER – MPR

Pazarlama yönlü halkla ilişkiler; satışı ve müşteri memnuninyetini teşvik eden, şirketleri ve ürünleri tüketicilerin istekleri, ihtiyaçları, çıkarları ve özel ilgi alanları ile özleştiren, inanılır, güveniler, bilgi ve etkileşim iletişimini kullanan toplam bir planlama, yürütme ve değerlendirme programı sürecidir.

Bir başka ifadeyle MPR, işletmenin satışını artırmak amacıyla pazarlama stratejileri doğrultusunda pazarlama faaliyetlerini destekleyen halkla ilişkiler uygulamalarıdır.

MPR, pro-aktif halkla ilişkiler ve reaktif halkla ilişkiler olmak üzere iki grupta incelenmektedir:

1. Pro-aktif Halkla İlişkiler: Bir işletmenin pazarlama amaçları tarafından yönetilmektedir. Defansif olmaktan çok ofansif eğilimlidir. Ve problem çözmekten öte fırsat kollayıcıdır. İşletmenin ürün ve hizmetini tanıtmak, ek bir görüntü, haber değeri, meşruiyet ve güvenilirlik kazandırmak için diğer pazarlama iletişimi araçlarıyla bütünleşik bir şekilde kullanılır.

Pro-aktif halkla ilişkilerin en önemli rolü ürün tanıtımları (lansmanı) ve var olan ürün yelpazesinde meydana gelen değişikliklerinde oynamaktadır. Pro-aktif halkla ilişkiler diğer pazarlama iletişimi unsurlarını bütünleştirerek ürün / hizmet lansmanına bir haber özelliği ve değeri katmaktadır. Genel olarak pazarlama ile iletişimin birlikteliğini içermektedir.

2. Re-aktif Halkla İlişkiler: Herhangi bir kurum ya da kuruluşun karşı karşıya kaldığı negatif durumları başarıyla atlatabilmesine yönelik giriştiği halkla ilişkiler çabalarıdır.

Re-aktif halkla ilişkiler, dış etkenlere bir cevap tavrıdır. Dış güçlerin ve rakiplerin ortaya çıkardığı durumlardan, tüketici davranışlarındaki değişmelerden, devlet politikalarında meydana gelen değişimlerden ve diğer dış etkenlerin sonuçları bağlamında gerçekleşmektedir. Re-aktif halkla ilişkiler firma için olumsuz sonuçlar doğuran değişikliklerle uğraşır.

Re-aktif halkla ilişkiler, şirketin imajını ortaya koymak, güçlendirmek dolayısıyla gelirin artırmak amacında olan pro-aktif halkla ilişkilerin aksine işletmenin zedelenen itibarını onarmak, pazar kaybını önlemek ve düşen satışıları tekrar kazanmak amacındadır.

Reaktif halkla ilişkiler, genel olarak kriz zamanlarında yapılan halkla ilişkiler faaliyetlerini içermektedir.

Pro-aktif ve olmak üzere iki ayaktan oluşan MPR genel olarak şu faaliyetlerde bulunmaktadır:

• Yeni ürünlerin tanıtımına yardımcı olmak.
• Var olan ürünlerin tanıtımını yapmak ve canlandırmak.
• İşletmeyi konusunda uzman ve lider olarak konumlandırmak.
• Tüketicilerin ürüne olan ilgisini pekiştirmek, güvenlerini kazanmak.
• Ürüne destek veren güçlü kurum imajını yaratmak. (Bu amaçla CPR faaliyetlerin desteklemek)
• Olası krizlere karşı hazırlıklı olmak ya da kriz döneminin olumsuz etkilerini en aza indirmek.
• Yeni pazarlar oluşturmak, ikincil pazarlara ulaşmak veya zayıf olan pazarları desteklemek.

Kaynak:Danismend – Mustafa Duran