Markanızın doğru yolda olup olmadığını değerlendirmek için, 1′den 10′a kadar puanlama yaparak aşağıdaki soruları sorun.

Cevaplarınızı muhafaza edin ve aynı soruları altı ay sonra tekrar cevaplayarak, ilerleme olup olmadığını değerlendirmek amacıyla karşılaştırma yapın.

1. Markanızı bir kaç sözcükle açıklayabilir misiniz?
2. Potansiyel müşteri kesiminizde yer alanlardan kaçı ürün kategoriniz ve markanız hakkında spesifik bir farkındalığa sahiptir?
3. Markanızla ilgili kategoriden satın alma yapılırken en sık satılan sizin markanız mı?
4. Markanızın iddiaları savunulabilir durumda mı yoksa bunlara meydan okunabilir mi?
5. Sizin rekabet alanınızda, markanız müşteriler tarafından kolaylıkla tanımlanabilir durumda mı?
6. Müşterileriniz, ürününüze sizin düşündüğünüz değeri ödeyecek mi? Markanız için prim sağlayan bir fiyat ödeyecekler mi?
7. Markanız zamana meydan okuyor mu? Markanızda uzun bir ömrü etkileyebilecek olan iddialar ya da zamana bağlı unsurlar var mı?
8. Marka gerçekten de müşterilerin aradığı faydaları sunuyor mu? Ürün ya da hizmetiniz mevcut pazar gereklerine uygun mu? Kategoriniz büyüme ya da düşüş sürecinde mi?
9. Markanızın imajını, istikrarlı ve çoklu kalite izlenimleriyle iletebiliyor musunuz?
10. Markanız rakip markalara göre tüketicilerin zihninde daha iyi bir konuma yani prime sahip mi?
11. Markanız bütün iletişim kanallarında istikrarlı bir imaja sahip mi?
12. Hedef müşteri kesiminizi etkileyebilecek bütün yayın organlarında göründüğünüze emin misiniz?
13. Müşterilerinizin kim olduğunu ne kadar iyi biliyorsunuz? Neleri sevdiklerini, neleri sevmediklerini ve onları nelerin motive ettiğini biliyor musunuz?
14. Pazarlama programlarınızı, verimliliklerini garantilemek bakımından denetliyor musunuz?

Ben bu yöntemi danışmanlık yaptığım firmalarda uyguluyorum ve başarılı sonuçlar aldığımı da söyleyebilirim.

Denemeniz için size de öneriyorum.

Dün Suadiye’de çok sevdiğim bir pazarlama duayeni ile birlikteydim. Onu geçen seneki pazarlama karnavalından da hatırlarsınız belki: Özgü Güder. Bloguna göz atmak isteyenler için buradan bir çıkış sağlayabilirim

Uzun uzun konuştuk, pazarlamayı, gittiği yeri, bugünkü blogosferi, pazarlama bloggerlarını.

Hemfikir olduğumuz yerler çoğunluktaydı. Uzun bir yazı konusu olur anlatsam

Ama konumuz bu değil şimdi. Dönüşte çok güzel reklamlar ile karşılaştım caddede.

En hoşuma gideni de fotoğrafladım.: Coca-Cola ve sevimli kutup ayıları.

Bir bakana dönüp bir daha bakma gereği duyduran reklamıyla Coca-Cola’yı kutlamak gerekir. Camın içerisinde uçuşan kar taneleri de bu üç boyutlu reklamı pekiştirmiş.

Pazarlamanın en önemli görevlerinden biri illüzyon yaratmak üzerinedir.Bu da içine ürün imajını, konumlanmayı, marka kimliğini alır.

WOM, pazarlama evreninin merkezidir.İnsanlar gördükleri reklamlar hakkında, okudukları bilgiler hakkında konuşur ve kişiyi satın almaya ikna eden şey gerçek pazarlama malzemesi değil konuşmadır.

Tatmin olmuş ve mutlu bir müşteriniz varsa bu binlerce YTL’lik pazarlama bütçenizi çok daha etkili kılar. Bundan sonra yapacağınız pazarlama çalışmalarınızı dışarıya taşıyacak “gönüllü” pazarlama adamlarınız var demektir.

Tatmin olmuş ve mutlu bir müşteri ürününüzü ya da hizmetinizi tavsiye ettiğinde bu karşıdaki müşteri adayına maruz kaldığı pazarlama mesajından daha akılcı, nesnel ve rahatlatıcı gelir. Hatta almış olduğu pazarlama sinyallerini bütünler bile.

Buradan hareketle temel nokta müşterilerle doğru kanallarla doğru iletişim kurabilmektir diyebiliriz. Onları birer “marka gönüllüsü”  haline getirmek, ve tabi ki bunu becerebilmek için çok iyi bir planlama yapmaktır.

WOMM yoluyla müşteriyi sizin ürününüzü satar hale getirmek, satışları arttırmanın en kolay ve iyi yoludur.

Araştırmalar, “olumlu bir müşteri deneyimi” yaşamış bir müşterinin beğendiği ürün ya da hizmeti ortalama 3 kişiye anlatmakta olduğunu, buna karşılık “olumsuz bir müşteri deneyimi” yaşamış bir müşterinin bunu 11 kişiye anlatmakta olduğunu göstermektedir. Bu nedenle WOMM, eğer müşteriye nasıl davrandığınıza dikkat etmezseniz geri tepebilir ve kendi kendinize kötü bir pr çalışmasına imza atmış olursunuz.

WOMM günümüzde çok daha önemli hale geldi. Artık anlık iletişimin doruğa çıktığı, elektriksiz! değil internetsiz evin kalmadığı bir dönemi yaşıyoruz. WOMM bu süreçte kendiliğinden doğuyor, çünkü hiçbirimiz bu kadar yoğun bilgiyi içimizde tutup sindiremiyoruz, paylaşmak istiyoruz. Bolca okuyoruz, kimilerimiz blog yazıyor, diğerleri okuyup yorum yapıyor, bazılarımız sadece okuyor ama başkaları ile paylaşıyor.

Artık zaman markalar için çok daha tehlikeli bir zaman. Müşteri daha bilinçli, uğradığı haksızlığı hazmetmiyor, bunu genelde konuşarak, kimi zaman yazarak, kimi zaman markaya ulaşarak ama mutlaka bir şekilde gösteriyor.

Bu noktada markalara daha çok iş düşüyor. Artık markalar blogları takip etmeli, google alert’i kullanmalı ya da daha amatör bir markaysa bunları yapacak kapasiteye sahip vizyon sahibi adamlarla çalışmalı…

Gelenekselin düşüş halinde olduğu bir devri yaşıyoruz.WOMM, doğru ve dürüst bir markaysanız! bir zaman ve nakit tasarrufçusudur.

Müşteriler aldıkları bilgiyi analiz edecek, bunu iletecek, kendi tecrübelerini de katarak markaya fayda sağlayacaktır.

Görev markaların, görev müşteriyi oyunun içine katma ve oyunun içinde tutma zamanı… Başaran kazanır…

Cuma günü Blogger’ın kapatılması ile bu platform üzerinden yayın yapan tüm bloglar da kapatılınca şaşırmamış(!), üzülmüştüm.

Türkiye’de yaşıyoruz, kimbilir yine kim neye kızdı, mahkemeye verdi, konuyu derinlemesine bilmeyen bir yargı mensubu da karar verdi sanmıştım. Ama işin özü çok vahim bu kez.

Olay bir-iki gün içinde açığa çıktı, olayın faili belli oldu:Digiturk!

Hani şu dijital platformların ilki, öncüsü, teknoloji lideri, en çok abone sayısına sahip Digiturk.

Olayın çıkış noktası ise blogger üzerinden yayın yapan bazı blogların LigTV yayınlarını herkese açık, şifresiz olarak yayınlaması. Digitürk ihale ile büyük bir meblağ karşılığı aldığı ve abone usülü verilen LigTV yayınlarını şifresiz veren çok sayıda blogun bulunduğunu ileri sürerek telif hakları yani fikir ve sanat eserleri (FSEK) kanunu kapsamında mahkemeye başvurmuş.

Digiturk’ün telif hakları ihlallerini takip eden ve bunları durduran bir ekibi var. Bu bölüm Antifraud olarak adlandırılıyor.Başvuruyu yapan bu bölüm.

Fakat bunu yaparken sanıyorum olayın büyüklüğünün farkında değillermiş ya da bunun nasıl bir etki yaratacağını düşünememişler diyorum kendi kendime.

Burada bir kaç tespitte bulunmak gerekiyor diye düşünüyorum:

1. Bu tip durumlarda süreci yönetecek kişi bir Antifraud Yöneticisi’den daha öte olmalı.
2. Dijital alanda yayın yapan, hedef kitlesi bu teknolojiye hakim ve kullanan insanlar olan servis bazlı bir şirket, dijital alanı çok çok iyi kullanan ve hiç suçu bulunmayan bloggerları da karşısına almış durumdadır.Buna çözüm bulmak zorundadır.
3. Bu süreçte blog hizmeti veren servis sağlayıcılarının kapatılması yerine, Lig TV yayınlarını bloglarla internetten herkese açık, şifresiz olarak yayınlayan blogların/kişilerin IP numaralarının mahkemelere ve savcılara verilmesi ve bu içeriklerin durdurulması mümkün değil miydi?
4. Keşke bu süreç yaşanmadan bu problem öngörülseydi, hele ki ortada bir wordpress kapatılması örneği varken.

Bir Pazarlama Danışmanı olarak, konu ile ilgili önerilerim ise şunlar:

1. Digiturk, yaptığı hareketi resmi bir dille açıklamalı ve bunu müteakip yaşanan sorunlardan dolayı özür dilemelidir.
2. Bu açıklamalar şirket avukatı, antifraud bölümünden bir sorumlu ve bunlara ek olarak mutlaka bir PR uzmanı ile beraber yapılmalıdır.
3. Digiturk yaşanan krizi küçümsememeli, bloggerların önemini (anladığını) bildiğini! belirtmeli ve bloggerlarla toplantılar yapmalı, bir an önce arayı düzeltmeli, ortak basın toplantılarını göze almalı ve herkesin bu durumdan mağdur olduğunu anlatabilmelidir.
4. Bu durumun sonuçlarını ölçmeli, en azından Blog Search’de Digiturk konulu yazıları görmelidir.
5. İnternette site kapatma kararı aldırırken doğru yönetilmemiş bir operasyon yüzünden marka değerini ne durumlara düşürdüğünü görmeli, sonuçlarını ölçmeli, bunu tekrarlamayacak bir sistem kurmalıdır.
6. Ve kesinlikle bu kötü PR’ı temizleyecek PR bütçesini, blogger’ı kapattırarak ettiği karla ölçmelidir. Aradaki fark sanırım her şeyi anlatacaktır.

Ben birçok blogda gördüğüm “Digiturk iptali” kampanyalarının çok büyük başarıya ulaşacağını düşünmüyorum. Ancak yaratılan kötü izlenim sanırım çok daha fazla zarar verecektir.

Kendi ayağına kurşun sıkan markadır artık gözümde Digiturk. Adından digitali de atmalıdır. Düştüğü durumu Blog Search‘de, Twitter‘da izleyip kendisine yeni bir yol çizmelidir.

İnternetin hafızası insan hafızasından daha kalıcı, bu konuda Özgür‘e katılıyorum. Sanırım bu yaşananı Digiturk düzeltmezse, uzun yıllar hatırlayacağız…

Yoksa biz zaten kendi kriterlerimize göre en güzel, en dayanıklı, en kullanışlı ürünü üretiyor ve zaten konumuzda sektörün en iyisi olduğumuzu mu düşünüyoruz?

Yani aman “Müşteri, sen de!” mi diyoruz “Adam sen de!” der gibi yoksa müşteriyi dinliyor muyuz?

Büyük bir marka, büyük bir algı demek öncelikle benim gözümde.

Bu algıyı yaratan unsurlar ise çeşitli:

• Ürünün sağlamlığı,
• Ürünün servis ağı,
• Satış sonrası hizmet,
• vs.vs. ve ulaşılabilirlik

Evet “Ulaşılabilirlik!”

Yukarıda saydığım şartlar kişiden kişiye değişebilir; bir ürünü satın alırken, benim kriterim başka, sizinki başka olabilir.

Ama günümüzde bir nokta bence fazlasıyla ağır basmaya başladı, o da markanın ulaşılabilir olması.

Markanın ulaşılabilir olmasından kastın ne be adam?

Açıklayayım:

Markanın ulaşılabilir olması, markayla ilgili bir sorun yaşadığımda ya da görüş belirtmek istediğimde ona hızlıca ulaşabilmem ve onun beni kaale alması.

Ben kim miyim? Tabi ki MÜŞTERİ!

Müşteri her zaman haklı mı?

Türkler, Almanlar ve Japonlar bu konuda farklı düşünüyor, aslında her millet farklı düşünüyor kültürel özelliklerine göre ama en iyi bu üç millet ifade ediyor:

Türkler – Müşteri Velinimettir.

Almanlar bir adım ileride bizden – Der kunde is die König – Müşteri kraldır.

Japonlar iyice abartmış durumu – Der Kunde ist Gott – Müşteri tanrıdır. ( Japoncasını bulamadım, affedin)

Ben bu durumun değiştiğini düşünüyorum, artık bilinçli tüketici devri ve bu söz şu hale geliyor belki de:

Bilinçli müşteriyi haksız da olsa dinlemeli! Yoksa o sizi başkalarına anlatır. Üstelik bunu hiç istemeyeceğiniz şekilde yapar.

Örnek çok, bilmem hangisini versem. Mesela Danone meselesi mi desem, daha geçen gün Eren işledi bunu blogunda. Yoksa Eray’ın HP macerası mı?

Büyük marka olduğunu iddia eden, bunu pazar payıyla, finans gücüyle kanıtlamaya çalışan bir çok markanın tepetaklak olduğunu gördüm ben internette.

Sadece müşterilerine üç maymunu oynadıkları için hem de.

Müşteriden gelen şikayeti duymayan, görmeyen ve onunla konuşmayan markalara ne kadar büyük marka denebilir bilmiyorum. Ama durum bu.

Bunu büyüklüğün gereği gibi görmek ciddi tehlike getirir marka algısına bundan sonra.

Unutmamak lazım, bir marka müşterisinin algısı kadar markadır.

Ulaşılabilirlik demiştik. İletişim demek temelde bu.

Müşterinin elinin altında olmak demek her ihtiyaç duyduğunda.

Her sorununda onunla ilgilenmek demek her zaman haklı olmasa da. Sabırlı olmak demek. Ve ona ne olursa olsun adam gibi davranmak demek.

Cuma günü Starbucks’ta Eray’ı beklerken bir müşterinin Starbucks’la yaşadığı sorunda ne denli hak arayıcı ve ne denli adam olduğunu bir kez daha gördüm.

Yaşadığı sorun çok basitti belki ama bunun karşılığında yere düşmüş çocuğa lollipop uzatıp kandırmak ister gibi davrandı Starbucks yetkilisi. Bir kez daha şaşırdım.

Evet iki adet bedava ürün kuponunu eline almış muhtemelen bir supervisor, oturmuş bayanı ikna etmeye çalışıyor ve kadın umutsuzca hayır ben şikayetimi bunun için dile getirmedim diyor. Şikayetimi dile getirdim, çünkü bu düzeltilmeli, başkasına olmamalı.

Starbucks’tan vazgeçmek istemiyor belli ki, kırılmış olmasına rağmen ama bu kez de çocuk muamelesi görüyor.

Üstelik burası Starbucks’ın merkez ofisinin olduğu bina. Burada böyleyse dedim, diğer taraflarda nedir durum?

Kaç marka saydık yazının başından beri? Daha marka sayalım mı? Örnek çok, durum bu.

Ne demiştik:

Bir marka müşterisinin algısı kadar markadır.

Konumuz ilginç, sağlık ve keyif ürünü birarada ne kadar mümkün?

Çağrışımda bir gariplik olduğunu hissediyorum: Organik Ürün ve İçki.

Biri sağlığı diğeri keyfi çağrıştırıyor. Keyif tabi ki sağlıklı olabilir. Ancak sağlıklı olmak bu kadar da keyfine düşkün olmak demek midir bilmem.

Neyse bu benim işim değil. Hem belki şu açıdan da bakabiliriz olaya madem içeceksin bari içeriği sağlıklı olsun

Rakı en eski içkilerden biri, tarım ise yerleşik insanın bildiği ilk işlerden. Mutlaka ürünlerinden defalarca içki de üretmiştir.

Ancak Efe Rakı’nın iddiası dünyanın ve dolayısıyla Türkiye’nin ilk organik içkisini ürettiği…

Ürünün web sitesi güzel olmuş. Doğaya vurguyu çok iyi yapmışlar tasarımda.

Ürün tanıtımında ise benim hemen yukarıda yazdığım ve içine düştüğüm ikileme bence istemeyerek onlar da düşmüşler.

…Doğal yaşama değer veren, sağlıklı ve nitelikli beslenme konusunda duyarlı rakı tutkunlarının  istek ve ihtiyaçlarına kulak vererek, "organik rakı"yı ürettik… diyor Efe Rakı.

Ürünün hazırlanma aşamasında organik koşullarda üretilmiş kuru üzüm ve anason kullandığını belirtiyor ve bunun zorluğunu anlatıyorlar.

Ve en önemlisi tüm bu işin dünya çapında güvenilirliğe bağlı organik tarım kontrol ve sertifikalandırma firması Ecocert tarafından yapıldığını da vurguluyorlar.

Zaten Türkiye’nin güvenilir markalarından biri olan Efe Rakı’nın yaptığı işi bu denli ciddiye alması normal.

Ancak benim sağlık ve keyif arasındaki bu çizginin kesinlikle korunması yönünde de bir uyarım olacak bu yazının sonunda. İçkiye asla karşı değilim, sadece fazlasına karşıyım.

Bildiği örnekler varsa ya da konuyla ilgili yorumu olan varsa paylaşırsa sevinirim.

Keyifli için, sağlıklı kalın.

Bu tanıma bağlı olarak aşağıdaki faaliyet alanları doğrudan pazarlamanın kapsamına girer:

• Promosyonel Pazarlama
• Etkinlik Pazarlaması
• Satış Noktalarında Pazarlama
• İnteraktif Pazarlama
• Veritabanına Dayalı Pazarlama

Promosyonel Pazarlama
Algılama ve davranışı yönlendirerek bir taraftan marka imajına katkıda bulunurken, diğer taraftan pazar payı ve satış artırmayı hedefleyen, strateji ve taktik içeren pazarlama planları ve bunların uygulamalarıdır. Çizgi üstü ve çizgi altı tüm mecralar kullanılır.

• Satışa bağlı teşvikler, ödüller, çekiliş kampanyaları
• Numune dağıtımı, denettirme, test sürüşleri
• Yarışmalar, oyunlar
• Kupon uygulamaları
• Ortak promosyonlar

Etkinlik Pazarlaması
Bir ürün ya da marka için tüketicilere ve/veya kanallara yönelik kültür, sanat, bilim, eğlence, spor ve benzeri temalar ile bağlantı kurarak ve dikkat çekerek hedef kitlenin ürün ve marka ile biraraya gelmesini sağlayan çalışmalardır. Bilinirlik sağlama, haberdar etme, tanıtma, denettirme ve duygusal bağ oluşturma amacına yönelik olarak planlanan bu etkinlikler yüzyüze iletişime dayanır.

• Sahada pazarlama (indoor, outdoor)
• Kapıdan kapıya (door to door)
• Roadshow
• Bayi toplantıları
• Ödül Turları (incentive / Outgoing / Incoming / Ingoing )
• Açılışlar
• Lansmanlar (Basın, Bayi, Nihai tüketici ve/veya bütününe)
• Organizasyonlar (konser, spor karşılaşmaları vb.)
• Yarışma Organizasyonları
• Sponsorluk yönetimi ve uygulamaları
• Gerilla Pazarlama Ambiance Hizmetleri (dekor, konsept, ses ışık bütünü)
• Bütün hizmetlerle ilişkili tüm prodüksiyon hizmetleri

Satış Noktalarında Pazarlama
Markaların satış noktalarında görünür olması, dikkat çekmesi, satışının hızlandırılması, raf payı elde edilmesi amacıyla tasarlanan ve tüketicilerin satış noktalarındaki davranışlarını yönlendirmeyi hedefleyen tüm iletişim çalışmalarını kapsar.

• Tanzim teşhir (merchandising)
• Mağaza içi aktiviteler (tattırma, denettirme, demonstrasyon uygulamaları, hediyeli, ödüllü, çekilişli promosyon kampanyası uygulamaları)
• Perakende mağazacılık dışındaki diğer hizmet noktalarındaki benzer uygulamalar (otel, hastane vb.)
• Gizli Müşteri

İnteraktif Pazarlama
Kurumlar/markalar tarafından çeşitli teknoloji kanalları kullanılarak internet ve/veya mobil cihazlar aracılığıyla yapılan ve hedef kitlenin kurum/marka ile birebir ve doğrudan iletişime girmesi talep ve teşvik edilen, sonuçları ölçümlenebilen izinli pazarlama iletişimi çalışmalarıdır.

Mobil Pazarlama

Kısa Mesaj Gönderimleri / Çekilişli Mobil Kampanya Uygulamaları / Coğrafi Konum Tabanlı Pazarlama Uygulamaları / Mobil Reklam

İnternet tabanlı pazarlama

E-posta Yoluyla Pazarlama (E-mail Marketing) / Görsel Internet Reklamcılığı / Blogging / Podcasting / Advergaming /

Web sitesi tasarım, yönetim ve ölçümlemesi / İçerik yönetimi / Masaüstü Eğlence ve Pazarlama Araçları (Desktop Entertainment)

Arama Motoru Pazarlaması (Search Engine Marketing) / Virütik Pazarlama Uygulamaları (Viral Marketing)

Veritabanına Dayalı Pazarlama
Kurumların/markaların hedef kitlelerine ait demografik, sosyo-ekonomik ve/veya işlem (transaction) bilgilerinin tutulduğu ortam ve bu ortamdan faydalanılarak yapılan pazarlama iletişimi çalışmalarıdır.

• Veritabanı yönetimi
• Entegre kampanya yönetimi
• Segment yönetimi (kazanma, elde tutma, geri kazanma)
• Sadakat kampanyaları (işbirlikleri)
• İzinli veritabanı (liste) kiralama hizmetleri
• Doğrudan postalama
• Çağrı merkezi
• Tele-marketing

Halı sahada kırmızı kart gören oyuncu kırmızı kartı görünce, eşiyle yatakta yan yana görüntülenen adam eşi gülünce “Şimdi canım öyle bir Pınar Sucuk çekti ki” deyip anlatmaya başlıyor. Biz de izliyoruz bu jenerik marka olma çabasını.

“Jenerik Marka” pazarlamada önemli bir kavram.

Jenerik marka olmak, tüm marka sahibi işletmelerin hayali belki de.

Peki “Jenerik Marka” olmak ne demek?

Jenerik marka, markanın faaliyet gösterdiği kategorinin yerine geçmesi, ona adını vermesi olarak tarif edilebilir kısaca.

Jenerik marka olmak fırsat mı? tehlike mi?

“Jenerik olmak ve tüm kategorinin kendi markanızla anılması, bilinirlik ve tüketicinin ilk talep edeceği ürün olmak açısından bulunmaz bir fırsattır. Ancak hem dağıtım kanalınız iyi olacak hem de satıcıya para kazandıran bir satış modeliniz olacak ki, sizin markanız istendiğinde başka bir marka verilmesin.” diyor bir jenerik markanın yöneticisi.

Bu, Nescafe ya da Cif istediğinde şişesi, kutusu ona en çok benzeyeni, Selpak istediğinde de ambalaj tasarımı, renkleri ürünü çağrıştıranı verilmesin istiyorsanız, bu iki noktaya dikkat edin demek.

Aklımıza Türkiye’den çok sayıda örnek geliyor aslında şöyle bir bakarsak;

Kağıt mendil için SELPAK, tüp için AYGAZ, duş kabinleri için DUŞAKABİN, plastik PVC pencere için PİMAPEN, PVC Boru için PİMAŞ, kahve için NESCAFE, margarin için SANA, çamaşır yumuşatıcısı için VERNEL, temizlik ürünlerin için CİF, yapıştırıcı için UHU, üçgen peynir için KARPER, yer karosu için KALEBODUR, yalıtım ürünleri için İZOCAM, çatı kaplama malzemeleri için ONDULINE, hijyenik pedler için ORKİD, tıraş bıçağı için GILLETTE (ya da bizim teleffazumuzla Jilet) vb…

Kimlere nasip olmuş bu ülkede “Jenerik Marka” olmak!

Ve devasa yatırımlar yapan bir çok firma, en çok iş yaptıkları kategorilerde ne yazık ki jenerik marka olmayı başaramamış; Ülker gibi, Eti gibi, İpragaz gibi, Solo gibi, Fıratpen gibi… Örnek çok.

Bunlara PINAR SUCUK’u da ekleyebiliriz. Ne kadar çaba gösterse de sucuk için kimsenin Pınar Sucuk diyeceğini sanmam.

Tabi ki bu kadar basit açıklanamaz. Bu bir markanın halk/tüketici tarafından benimsenmesi süreci.

Jenerik marka olamayan firmalar için de bu durum aslında fırsat olarak bile algılanabilir. Tabi tüketici çok bilinçli değilse.

Satış/dağıtım ağının iyi organize edilmiş olması, üretimde süreklilik ve ürün kalitesi ile uygun fiyat ikame ürün olmayı sağlayacaktır. Ve tehditi fırsata dönüştürme imkanı yaratacaktır.

Bu sürecin yok ettiği ya da zarar verdiği örneklerde çok.

Bunlardan en bilineni DUŞAKABİN.

DUŞAKABİN markasıyla Türkiye’de duş kabini üretimine 1984′te başlayan Intermart, zamanında tescil ettirmediği bu ürünü 2004 Nisan ayında pazardan çekmek zorunda kaldı. Bunun üzerine Alman Hüppe Classics’i piyasaya sunan Intermart, 250 farklı markanın rekabet ettiği 30 milyon euroluk pazarda yeni markasıyla yüzde 35 pay almayı başardı.

Önemli sayılabilecek diğer iki örnek ise Tibet Kimya bünyesinde yaşanmış.

Tibet Kimya tarafından üretilen CAM-SİL, pazarın % 46.4′üne sahipken, tuvalet kokusu gidericiler pazarının ilk markası ERNET 55 yıldır üretilmesine rağmen Tibet tarafından ithal ürünlere karşı bir strateji geliştirilmemesi nedeniyle % 17′e paya kadar gerilemiş durumda.

Jenerik marka olmak kötü bir şey değil fakat tehlikesi çok, başarılması ise çok çok zor bir yol.

Tehlikesi, sektördeki kalitesiz ve ucuz ürünlerin de kendi adlarıyla anılması, marka imajının zedelenmesini de beraberinde getirmesinden, jenerik marka olmanın zorluğu ise pazarın globalleşmesi neticesinde tüketiciye sunulmamış ürün kategorisinin neredeyse hiç kalmaması ve bu fırsat keşfedilse bile maliyetinin yüksekliği olarak düşünülebilir.

Entertainment Marketing kimine göre Eğlenceli Pazarlama, kimine göre Eğlence Pazarlaması.

Ürün yerleştirme her türlü filmde itina ile kullanılan önemli bir unsur. Hollywood’tan sınırsız örnek de verebiliriz bu konuda.

İsviçreli ünlü saat markası ORIS’in Constantine’de Keanu Reeves’in kolunu süslemesi çok da göze batmayan ancak hoş ürün yerleştirme örneklerinden.

Bir çok filmde karşılaştığımız notebookların Apple oluşu da böyle bir şey. Ya da baş karakter markete girdiğinde arkada beliren bir Pepsi logosu ya da evde dolaptan çıkardığı bir Bud da buna iyi birer örnek.

Ancak geçen gün izlediğim kara mizah örneği “Run Fatboy Run” filminde yapılan uygulama kör gözüm parmağına şeklinde özetlenebilir ve ancak bu kadar rahatsız edici olabilirdi.

Bunun adı ürün yerleştirme olabilir mi? Yoksa ürün arasına film yerleştirme mi?

Bir yandan hak vermek için de elimden geleni yapıyorum, neticede bu bir kara mizah örneği, film çok güzel, fakat kurgu tamamen bu ürünün adına konulmuş bir maraton üzerine kurulmuş.

“Nike Nehir Koşusu”

Bu kadarla kalsa iyi, filmin heryeri Nike! İki üç sahneden birinde Nike gözümüze çarpmıyor adeta giriyor!

Filmin kamera arkası bile bunu anlatmaya yeter.

Komik bir filmde rahatsızlık verecek şekilde kullanılan bir ürün yerleştirme.

Nike’ta görev alsam bu kadarına izin vermezdim sanırım. Bu işin de bir sınırı, bir kuralı olmalı.

Filmde kaç karede Nike geçiyor, inanın sayamadım. Çünkü saymaya çalışırken, filmi seyredemediğimi farkettim! Takıldım ya bir kere.

Çok mu abartıyorum, inanın sanmıyorum…

Yahu evlilik teklif edeceğiniz bir insana da yüzüğü Nike ayakkabının içinden çıkartmazsınız herhalde! Bu kadar abartılı! Bir mesaj varmış diyenler olabilir bu sahnede benimse tek gördüğüm Nike, Nike, Nike!

Filmi izleyin, Nike’a çok takılmadan, tabi başarabilirseniz. Film bu kadar eleştirime rağmen komik ve güzel. Bir kere son yıllarda gördüğüm en iyi komedi oyuncularından Simon Pegg başrolde. İnanın tek başına yetiyor. Ama tabi ki kara mizah severseniz. Filmin yönetmeni de Friends’ten tanıdığımız David Schwimmer.

Bu arada Simon Pegg’i sevenler için, özel bir haber, Pegg halen çekimleri süren ve 2009′da vizyona girecek olan Star Trek‘de Scotty’i oynuyor! Hani şu “Işınla bizi Scotty” dediğimiz.

Ürün yerleştirme ile ilgili kötü bir örnek sonuç olarak bence bu film. Daha az göze batan, göz çıkarmayan bir şekilde yapılabilirdi, ya da yapılmalıydı.

Ama filmi izleyince bu söylediğimin ancak filmin yeniden çekilmesiyle mümkün olacağını da göreceksiniz!